Call for Appointment : 0712 6692706
Email Support contact@mayflowerclinic.in
Call Support 07126692706
Menu
फर्स्ट ट्रायमेस्टर स्क्रीनिंग · धंतोली, नागपूर

एनटी (NT) स्कॅन: कधी करावा आणि वेळ का महत्त्वाची आहे?

एनटी (NT) स्कॅन हा पहिल्या तिमाहीतील (first trimester) एक अतिशय महत्त्वाचा स्कॅन आहे, जो बाळाला डाउन सिंड्रोम (Down syndrome) सारख्या जेनेटिक कंडिशन्सची (genetic conditions) रिस्क आहे की नाही याचा अंदाज घेण्यासाठी केला जातो. हा स्कॅन एका अतिशय लहान आणि ठराविक वेळेतच करावा लागतो. या स्कॅनचे रिझल्ट्स तुम्हाला बाळाच्या आरोग्याबद्दल एक दिशा देतात, पण ते शंभर टक्के निदान (diagnosis) नसतं, तर एक स्क्रीनिंग (screening) असतं.

११ ते १३+६ आठवडेपोटावरून केला जाणारा स्कॅनडॉ. कुंदा स्वतः करतात
WhatsApp वर अपॉईंटमेंट बुक करा फोन करा — 0712 6692706
११–१३+६आठवडे – CRL नुसार
२०–३०मिनिटे
फुल ब्लॅडरआवश्यक नाही
₹2,500स्कॅन फी

एनटी (NT) स्कॅन म्हणजे काय?

या स्कॅनमध्ये आम्ही बाळाच्या मानेच्या मागच्या भागातील द्रवाची (fluid) जाडी मोजतो. यालाच नुचल ट्रान्सलुजन्सी (Nuchal Translucency) म्हणतात. सोबतच, बाळाच्या नाकाचे हाड (nasal bone), फिटल हार्ट रेट (fetal heart rate), डक्टस व्हेनोसस (ductus venosus - बाळाच्या यकृताजवळील रक्तवाहिनी) आणि ट्रायस्पिड फ्लो (tricuspid flow - हृदयाच्या झडपेतील रक्तप्रवाह) यांसारख्या गोष्टींची अत्यंत बारकाईने तपासणी केली जाते. या सर्व बाबींवरून बाळाची वाढ योग्य दिशेने होत आहे की नाही आणि काही जेनेटिक रिस्क आहे का, याचा अभ्यास केला जातो.

एका दृष्टिक्षेपात

तपासणीचे नाव
एनटी (NT) स्कॅन
उद्देश
जेनेटिक कंडिशन्सची (उदा. डाउन सिंड्रोम) रिस्क तपासणे
कोणत्या आठवड्यात
साधारण ११ ते १३ आठवडे ६ दिवसांच्या दरम्यान (CRL वर आधारित)
पद्धत
पोटावरून (Abdominal ultrasound)
कालावधी
साधारणपणे २० ते ३० मिनिटे
पूर्व तयारी
विशेष तयारीची गरज नाही, फुल ब्लॅडरची (full bladder) आवश्यकता नसते
रिपोर्ट
स्कॅन झाल्यावर लगेचच मिळतो आणि सविस्तर चर्चा केली जाते

स्कॅनची अचूक वेळ का महत्त्वाची आहे?

एनटी (NT) स्कॅन करण्यासाठी वेळ अतिशय महत्त्वाची असते. बऱ्याचदा पेशंट्स आपल्या शेवटच्या मासिक पाळीच्या (LMP) तारखेवरून प्रेग्नेंसीचे आठवडे मोजतात. पण प्रत्येक स्त्रीची मासिक पाळीची सायकल (cycle) वेगळी असते. त्यामुळे मी फक्त कॅलेंडरवर अवलंबून न राहता, आधीच्या स्कॅनमध्ये दिसणाऱ्या बाळाच्या लांबीवरून म्हणजेच सीआरएल (CRL - Crown Rump Length) वरून या स्कॅनची वेळ ठरवते. जर तुम्ही ठरलेल्या वेळेपेक्षा उशिरा आलात, तर मानेमागच्या पाण्याची जाडी कमी होऊ शकते आणि मग रिस्क-असेसमेंटची महत्त्वाची वेळ कायमची निघून जाते. त्यामुळे या स्कॅनची वेळ पाळणे अत्यावश्यक आहे.

रिपोर्टचा अर्थ काय आणि रिस्क जास्त आली तर काय?

एक गोष्ट नेहमी लक्षात ठेवा, एनटी स्कॅन ही एक स्क्रीनिंग टेस्ट (screening test) आहे, डायग्नोस्टिक टेस्ट (diagnostic test) नाही. याचा अर्थ असा की हा स्कॅन आपल्याला फक्त 'रिस्क कमी आहे की जास्त' याचा अंदाज देतो; हा कोणताही स्कॅन बाळ पूर्णपणे निरोगी असल्याची गॅरंटी देत नाही. रिस्क जास्त आली म्हणजे बाळाला आजार आहेच, असं अजिबात होत नाही. जर रिपोर्टमध्ये रिस्क जास्त दिसली, तर मी स्वतः तुम्हाला पुढच्या टेस्ट्स सुचवते. तुम्हाला कोणती टेस्ट लागते, ती कधी करायची आणि कोणत्या क्रोमोझोम्सची (chromosomes) तपासणी करायची आहे, हे मी ठरवून तुम्हाला सर्व सविस्तर समजावून सांगते. तुम्हाला दुसऱ्या कुणाकडेही जाऊन हे समजून घेण्याची गरज पडत नाही.

स्क्रीनिंग आणि डायग्नोस्टिक टेस्ट्समधील फरक मराठीत वाचा

क्लिनिकमध्ये काय होते — टप्प्याटप्प्याने

  1. क्लिनिकमध्ये आल्यावर सुरुवातीला तुमचे आधीचे रिपोर्ट्स आणि जुने स्कॅन्स पाहिले जातात.
  2. हा स्कॅन पोटावरून (abdominal) केला जातो. यामध्ये बाळाची पोझिशन आणि इतर हालचाली पाहिल्या जातात.
  3. बाळाचे CRL मोजून, एनटी (NT), नाकाचे हाड आणि हृदयाचे ठोके यांची अचूक तपासणी केली जाते.
  4. तपासणी पूर्ण झाल्यानंतर, मी स्वतः तुम्हाला स्क्रीनवर सर्व गोष्टी समजावून सांगते आणि पुढील प्लॅन देते.

स्कॅननंतर पुढे कोण बघतं?

या क्लिनिकमध्ये स्कॅन करणं आणि त्यानंतर काय करायचं हे ठरवणं, या दोन्ही गोष्टींसाठी तुम्हाला वेगवेगळ्या डॉक्टरांकडे जाण्याची किंवा फाईल घेऊन फिरण्याची गरज नाही. मी स्वतः तुमचा स्कॅन करते, रिपोर्टचे इंटरप्रिटेशन (interpretation) करते आणि काही रिस्क आढळल्यास पुढचं प्लॅनिंग आणि काउन्सेलिंगही (counselling) मीच करते. तुम्ही माझ्याच देखरेखीखाली असता.

संपूर्ण प्रेग्नेंसी केअरबद्दल अधिक वाचा (इंग्रजीत)

फी

एनटी (NT) स्कॅनची फी ₹2,500 आहे.

कृपया लक्षात घ्या: कन्सल्टेशन फी (₹500) या व्यतिरिक्त असते.

चार्जेस कोणत्याही पूर्वसूचनेशिवाय बदलू शकतात — कृपया क्लिनिकच्या रिसेप्शनवर याची खात्री करून घ्या.

सर्व स्कॅन्स आणि तपासण्यांचे दर पाहा (इंग्रजीत)

इतर भाषांमधील पेजेस

English: NT scan in Nagpurहिंदीत वाचामराठी माहिती विभाग

पेशंट्स नेहमी विचारतात असे प्रश्न

एनटी स्कॅन नेमक्या कोणत्या आठवड्यात करतात?

साधारणपणे ११ ते १३ आठवडे आणि ६ दिवसांच्या दरम्यान हा स्कॅन केला जातो, पण अचूक वेळ बाळाच्या CRL (४५ ते ८४ मिमी) वरून ठरवली जाते.

जर ही वेळ निघून गेली असेल तर काय?

जर वेळ निघून गेली असेल, तर एनटी मोजता येत नाही. अशा वेळी आम्ही सेकंड ट्रायमेस्टरमधील (second trimester) अनोमली स्कॅन (Anomaly scan) आणि इतर ब्लड टेस्ट्सचा पर्याय सुचवतो.

या स्कॅनमुळे वेदना होतात का?

अजिबात नाही. हा एक अगदी सामान्य पोटावरून केला जाणारा (abdominal) स्कॅन आहे. यामध्ये कोणत्याही वेदना होत नाहीत.

या स्कॅनसाठी फुल ब्लॅडरची (full bladder) गरज असते का?

नाही, या स्कॅनसाठी लघवी रोखून धरण्याची किंवा फुल ब्लॅडरची काहीही गरज नसते. तुम्ही अगदी रिलॅक्स होऊन येऊ शकता.

स्कॅनसाठी किती वेळ लागतो?

साधारणपणे २० ते ३० मिनिटे लागतात. पण बाळाची पोझिशन व्यवस्थित नसेल, तर थोडा जास्त वेळ लागू शकतो.

जर स्कॅनमध्ये नाकाचे हाड (nasal bone) दिसले नाही तर काय?

नाकाचे हाड न दिसणे हे रिस्क वाढल्याचे लक्षण असू शकते, पण त्याचा अर्थ असा नाही की बाळाला त्रास आहेच. अशा वेळी आम्ही इतर डायग्नोस्टिक टेस्ट्सचा पर्याय देतो आणि मी स्वतः तुम्हाला मार्गदर्शन करते.

एनटी (NT) स्कॅन आणि NIPT एकच आहेत का?

नाही. एनटी स्कॅन हा सोनोग्राफी स्कॅन आहे ज्यामध्ये बाळाची रचना पाहिली जाते. NIPT ही आईच्या रक्ताची तपासणी आहे. हे दोन्ही पूर्णपणे वेगळे आहेत.

डॉ. कुंदा यांच्या शब्दांत
एनटी (NT) स्कॅनबद्दल मी पेशंट्सना एकच गोष्ट वारंवार सांगते—याची वेळ अजिबात चुकवू नका! हा स्कॅन एका ठराविक वेळेतच सगळ्यात अचूक माहिती देतो. तुम्ही उशिरा आलात, तर रिस्क-असेसमेंटची महत्त्वाची वेळ निघून जाते. म्हणूनच मी फक्त कॅलेंडरच्या तारखेवर अवलंबून न राहता, बाळाची वाढ आणि CRL बघूनच या स्कॅनची अगदी योग्य वेळ ठरवते.
Dr. Kunda Shahane MBBS, MS (Obs & Gynae), FIFM, FMF (London)
संदर्भ
  1. Bilardo CM et al. ISUOG Practice Guidelines (updated): performance of 11–14-week ultrasound scan. Ultrasound Obstet Gynecol 2023;61:127–143
  2. Fetal Medicine Foundation, London — nuchal translucency: 11+0–13+6 weeks, CRL 45–84 mm
  3. Fetal Medicine Foundation, London

लेखन आणि वैद्यकीय पुनरावलोकन: Dr. Kunda Shahane, MBBS, MS (Obs & Gynae), FIFM, FMF (London) · शेवटचे पुनरावलोकन: 10 सप्टेंबर 2026

संबंधित पेजेस

अनोमली (Anomaly) स्कॅन: काय तपासले जातेजेनेटिक टेस्टिंग: स्क्रीनिंग आणि डायग्नोस्टिकमधील फरकहाय-रिस्क प्रेग्नेंसी: खरा अर्थ कायपहिली व्हिजिट: सोबत काय आणावे

एनटी (NT) स्कॅनसाठी अपॉईंटमेंट

मेफ्लॉवर फिटल मेडिसिन अँड हाय-रिस्क प्रेग्नेंसी सेंटर, धंतोली, नागपूर. अपॉईंटमेंट बुक करण्यासाठी संपर्क करा.

WhatsApp 8087471244 फोन 0712 6692706 अपॉईंटमेंट बुक करा

मेफ्लॉवर क्लिनिक, सूरधाम कॉम्प्लेक्स, सिल्व्हर पॅलेस बिल्डिंगच्या मागे, पंचशील स्क्वेअरपासून दुसरी गल्ली, यशवंत स्टेडियमच्या समोर, धंतोली, नागपूर – 440012 · सोमवार ते शनिवार, सकाळी 10:00 ते संध्याकाळी 6:00 · रविवार बंद

PCPNDT कायदा अनुपालन सूचना मेफ्लॉवर फिटल मेडिसिन अँड हाय-रिस्क प्रेग्नेंसी सेंटर गर्भधारणापूर्व आणि प्रसूतिपूर्व निदान तंत्र (लिंग निवडीस प्रतिबंध) कायदा, 1994 (PCPNDT Act) चे काटेकोरपणे पालन करते. लिंग निदान आणि लिंग निवड पद्धतींना कायद्याने बंदी असून तो एक दंडनीय अपराध आहे. आमच्या क्लिनिकमध्ये अल्ट्रासाऊंड सेवांचा वापर केवळ वैद्यकीय निदान आणि बाळाच्या आरोग्याच्या तपासणीसाठीच केला जातो. बाळाचे लिंग सांगणे बेकायदेशीर आहे आणि या सेंटरमध्ये कोणत्याही परिस्थितीत ते सांगितले जात नाही.
वैद्यकीय अस्वीकरण हे पेज केवळ सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही, आणि कोणताही स्कॅन किंवा टेस्ट बाळ निरोगी असल्याची गॅरंटी देऊ शकत नाही. स्क्रीनिंग टेस्ट्स केवळ रिस्कचा अंदाज वर्तवतात; त्या अचूक निदान करत नाहीत. तुमच्या प्रेग्नेंसीशी संबंधित विशेष सल्ल्यासाठी कृपया डॉ. कुंदा शहाणे किंवा तुमच्या स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.