Call for Appointment : 0712 6692706
Email Support contact@mayflowerclinic.in
Call Support 07126692706
Menu
फिटल कार्डियाक तपासणी · धंतोली, नागपूर

फिटल इको (Fetal Echo): ही तपासणी कोणाला आवश्यक आहे?

फिटल इको (Fetal Echo) हा बाळाच्या हृदयाची सखोल तपासणी करणारा एक विशेष स्कॅन आहे, जो प्रामुख्याने काही विशिष्ट रिस्क फॅक्टर्स (risk factors) असलेल्या महिलांसाठीच केला जातो. प्रत्येक प्रेग्नेंसीमध्ये या स्कॅनची गरज नसते, पण जर तुम्हाला शुगर (diabetes) असेल, फॅमिलीमध्ये हृदयाच्या आजाराची हिस्ट्री असेल, किंवा तुम्ही IVF द्वारे प्रेग्नेंट असाल, तर हा स्कॅन करणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. या स्कॅनमुळे बाळाच्या हृदयाच्या रचनेत किंवा कार्यात काही दोष आहेत का, याची कल्पना वेळेत येते आणि पुढील वैद्यकीय उपचारांचे योग्य प्लॅनिंग करता येते.

१८ ते २४ आठवडेफक्त बाळाचे हृदयरिस्क फॅक्टर असल्यास
WhatsApp वर अपॉईंटमेंट बुक करा फोन करा — 0712 6692706
१८–२४आठवडे
३०–४५मिनिटे
फक्त हृदयसविस्तर तपासणी
₹3,500स्कॅन फी

फिटल इको (Fetal Echo) म्हणजे काय आणि तो अनोमली स्कॅनपेक्षा कसा वेगळा आहे?

अनोमली (Anomaly) स्कॅनमध्ये आपण बाळाचे सर्वच अवयव तपासतो, ज्यात हृदयाचाही एक बेसिक भाग पाहिला जातो. पण फिटल इको (Fetal Echo) मध्ये आपले पूर्ण लक्ष फक्त आणि फक्त बाळाच्या हृदयावर असते. यामध्ये हृदयाची रचना (structure), त्याच्या चार कप्प्यांची जोडणी (connections), हृदयाची स्पंदने (rhythm) आणि हृदयातील रक्तप्रवाह (blood flow) या सर्व गोष्टी अतिशय बारकाईने तपासल्या जातात. हा बाळाच्या हृदयाचा एक अतिशय सविस्तर अभ्यास असतो, जो नियमित स्कॅनपेक्षा अधिक सखोल माहिती देतो.

एका दृष्टिक्षेपात

तपासणीचे नाव
फिटल इको (Fetal Echo)
उद्देश
बाळाच्या हृदयाची सविस्तर तपासणी
कोणासाठी
विशिष्ट रिस्क फॅक्टर्स (उदा. शुगर, IVF, फॅमिली हिस्ट्री) असलेल्या महिलांसाठी
कोणत्या आठवड्यात
साधारण १८ ते २४ आठवड्यांच्या दरम्यान
कालावधी
३० ते ४५ मिनिटे (बाळाच्या पोझिशनवर अवलंबून)

हा स्कॅन कोणाला आवश्यक आहे आणि कोणाला नाही?

प्रत्येक गर्भवती महिलेला या स्कॅनची गरज नसते. हे अगदी स्पष्ट आहे की, जर तुमची प्रेग्नेंसी नॉर्मल असेल आणि कोणतीही रिस्क नसेल, तर हा स्कॅन करण्याची आवश्यकता नाही. पण काही विशिष्ट परिस्थितींमध्ये हा स्कॅन नक्की करावा लागतो.

जर आईला शुगर (diabetes) किंवा काही ऑटोइम्यून आजार (autoimmune disease) असतील, कुटुंबात जन्मजात हृदयाच्या आजाराची हिस्ट्री असेल, प्रेग्नेंसीमध्ये काही विशिष्ट औषधे सुरू असतील, किंवा ही IVF प्रेग्नेंसी असेल, तर फिटल इको करणे मस्ट आहे. याशिवाय, जुळ्या बाळांच्या (twins) प्रेग्नेंसीमध्ये किंवा आधीच्या स्कॅनमध्ये हृदयाबाबत काही शंका वाटल्यास हा स्कॅन सुचवला जातो.

हाय-रिस्क प्रेग्नेंसी म्हणजे काय, मराठीत वाचा

'आधीचा स्कॅन नॉर्मल होता' ही चूक करू नका

बऱ्याचदा पेशंट्स विचारतात, "डॉक्टर, माझा अनोमली स्कॅन नॉर्मल आला आहे, मग आता फिटल इको कशाला करायचा?" ही एक खूप मोठी गैरसमजूत आहे. जर तुम्हाला शुगर (diabetes) असेल किंवा फॅमिली हिस्ट्री असेल, तर अनोमली स्कॅन नॉर्मल असूनही फिटल इको करणे गरजेचे असते. कारण काही अतिशय बारीक गोष्टी किंवा हृदयातील बदल फक्त फिटल इकोच्या सखोल तपासणीतच उघडकीस येतात. रिस्क फॅक्टर असताना केवळ आधीच्या स्कॅनच्या आधारावर हा महत्त्वाचा स्कॅन अजिबात टाळू नये.

स्कॅनची वेळ आणि रिपोर्टमध्ये काही आढळल्यास काय होते?

हा स्कॅन साधारणपणे १८ ते २४ आठवड्यांच्या दरम्यान केला जातो. कधीकधी बाळाची पोझिशन व्यवस्थित नसते किंवा वाढीच्या टप्प्यामुळे काही गोष्टी स्पष्ट दिसत नाहीत, अशा वेळी काही आठवड्यांनंतर पुन्हा स्कॅन (repeat scan) करण्याची गरज पडू शकते.

जर या स्कॅनमध्ये काही अडचण किंवा शंका आढळली, तर घाबरून जाऊ नका. अशा वेळी लहान मुलांच्या हृदयाचे डॉक्टर (paediatric cardiologist) यांचा सल्ला घेतला जातो. मी स्वतः तुम्हाला परिस्थिती सविस्तर समजावून सांगते. बाळाच्या जन्मानंतर काय काळजी घ्यावी लागेल, तसेच डिलिव्हरी कुठे आणि कशी करावी, याचे योग्य प्लॅनिंग आपण आधीच करतो.

क्लिनिकमध्ये काय होते — टप्प्याटप्प्याने

  1. क्लिनिकमध्ये आल्यावर सुरुवातीला तुमचे जुने रिपोर्ट्स आणि रिस्क फॅक्टर्सची माहिती घेतली जाते.
  2. हा स्कॅन तुमच्या पोटावरून (abdominal) केला जातो.
  3. मशीनवर बाळाच्या हृदयाची रचना, कप्पे, हृदयाचे ठोके आणि रक्तप्रवाह यांची अत्यंत बारकाईने तपासणी केली जाते.
  4. रिपोर्ट तयार झाल्यानंतर, मी स्वतः तुम्हाला तो सोप्या भाषेत समजावून सांगते आणि पुढील योग्य प्लॅन ठरवते.

स्कॅननंतर पुढे कोण बघतं?

जर तुमच्या प्रेग्नेंसीमध्ये काही रिस्क फॅक्टर असेल आणि फिटल इकोमध्ये काही शंका आली, तर तुम्हाला दुसऱ्या डॉक्टरांकडे जाण्याची किंवा फाईल घेऊन फिरण्याची गरज नाही. मी स्वतः तुमचा स्कॅन करते, त्यात काय आढळले हे समजावून सांगते, आणि गरज पडल्यास पेडियाट्रिक कार्डिओलॉजिस्टसोबत चर्चा करून तुमची डिलिव्हरी आणि पुढील उपचारांचे संपूर्ण प्लॅनिंग (planning) करते. तुमचे स्कॅनिंग आणि मॅनेजमेंट एकाच ठिकाणी होते.

संपूर्ण प्रेग्नेंसी केअरबद्दल अधिक वाचा (इंग्रजीत)

फी

फिटल इकोकार्डियोग्राफी (Fetal Echocardiography) स्कॅनची फी ₹3,500 आहे.

कृपया लक्षात घ्या: कन्सल्टेशन फी (₹500) या व्यतिरिक्त असते.

चार्जेस कोणत्याही पूर्वसूचनेशिवाय बदलू शकतात — कृपया क्लिनिकच्या रिसेप्शनवर याची खात्री करून घ्या.

सर्व स्कॅन्स आणि तपासण्यांचे दर पाहा (इंग्रजीत)

इतर भाषांमधील पेजेस

English: fetal echocardiography in Nagpurहिंदीत वाचामराठी माहिती विभाग

पेशंट्स नेहमी विचारतात असे प्रश्न

फिटल इको कोणत्या आठवड्यात करतात?

हा स्कॅन साधारणपणे १८ ते २४ आठवड्यांच्या दरम्यान केला जातो, जेव्हा बाळाचे हृदय तपासणीसाठी योग्य आकाराचे झालेले असते.

हा अनोमली स्कॅनपेक्षा वेगळा असतो का?

होय. अनोमली स्कॅनमध्ये शरीराचे सर्व अवयव तपासले जातात, तर फिटल इकोमध्ये आपले पूर्ण लक्ष फक्त आणि फक्त हृदयाच्या सविस्तर तपासणीवर केंद्रित असते.

माझ्या कुटुंबात हृदयाच्या आजाराची हिस्ट्री आहे, मला हा स्कॅन लागेल का?

नक्कीच. जर कुटुंबात जन्मजात हृदयाच्या आजाराची हिस्ट्री असेल, तर फिटल इको करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

या स्कॅनसाठी किती वेळ लागतो?

साधारणपणे ३० ते ४५ मिनिटे लागतात, पण बाळाच्या पोझिशनवर ते अवलंबून असते. बाळ योग्य पोझिशनमध्ये नसेल तर जास्त वेळ लागू शकतो.

हा स्कॅन बाळासाठी सुरक्षित आहे का?

होय, हा एक नियमित अल्ट्रासाऊंड (ultrasound) स्कॅन आहे आणि तो बाळासाठी पूर्णपणे सुरक्षित आहे.

जर स्कॅनमध्ये काही आढळले तर काय होते?

काही आढळल्यास, पेडियाट्रिक कार्डिओलॉजिस्ट (paediatric cardiologist) यांचा सल्ला घेतला जातो आणि बाळाच्या सुरक्षिततेसाठी डिलिव्हरी कुठे व कशी करायची याचे योग्य प्लॅनिंग केले जाते.

या स्कॅनचा खर्च किती असतो?

फिटल इको स्कॅनची फी ₹3,500 आहे, आणि कन्सल्टेशन फी (₹500) या व्यतिरिक्त आकारली जाते.

डॉ. कुंदा यांच्या शब्दांत
फिटल इको (Fetal Echo) म्हणजे फक्त बाळाचं हृदय 'ठीक चाललंय ना' एवढंच बघणं नाही. यात मी हृदयाची रचना आणि ब्लड फ्लो खूप बारकाईने चेक करते. प्रत्येक गर्भवतीला हा स्कॅन लागत नाही, पण फॅमिली हिस्ट्री किंवा काही रिस्क असेल, तर वेळेवर तपासणी करणं मस्ट आहे. तो स्कॅन का करतोय आणि त्याचे रिझल्ट्स काय आहेत, हे पेशंटला साध्या भाषेत समजायलाच हवं.
Dr. Kunda Shahane MBBS, MS (Obs & Gynae), FIFM, FMF (London)
संदर्भ
  1. Carvalho JS et al. ISUOG Practice Guidelines (updated): fetal cardiac screening. Ultrasound Obstet Gynecol 2023;61:788–803
  2. Salomon LJ et al. ISUOG Practice Guidelines (updated): performance of the routine mid-trimester fetal ultrasound scan. Ultrasound Obstet Gynecol 2022;59:840–856
  3. Fetal Medicine Foundation, London

लेखन आणि वैद्यकीय पुनरावलोकन: Dr. Kunda Shahane, MBBS, MS (Obs & Gynae), FIFM, FMF (London) · शेवटचे पुनरावलोकन: 10 सप्टेंबर 2026

संबंधित पेजेस

अनोमली (Anomaly) स्कॅन: महत्त्व कायहाय-रिस्क प्रेग्नेंसी: खरा अर्थ कायएनटी (NT) स्कॅन: कधी करावापहिली व्हिजिट: सोबत काय आणावे

फिटल इकोसाठी अपॉईंटमेंट

मेफ्लॉवर फिटल मेडिसिन अँड हाय-रिस्क प्रेग्नेंसी सेंटर, धंतोली, नागपूर. अपॉईंटमेंट बुक करण्यासाठी संपर्क करा.

WhatsApp 8087471244 फोन 0712 6692706 अपॉईंटमेंट बुक करा

मेफ्लॉवर क्लिनिक, सूरधाम कॉम्प्लेक्स, सिल्व्हर पॅलेस बिल्डिंगच्या मागे, पंचशील स्क्वेअरपासून दुसरी गल्ली, यशवंत स्टेडियमच्या समोर, धंतोली, नागपूर – 440012 · सोमवार ते शनिवार, सकाळी 10:00 ते संध्याकाळी 6:00 · रविवार बंद

PCPNDT कायदा अनुपालन सूचना मेफ्लॉवर फिटल मेडिसिन अँड हाय-रिस्क प्रेग्नेंसी सेंटर गर्भधारणापूर्व आणि प्रसूतिपूर्व निदान तंत्र (लिंग निवडीस प्रतिबंध) कायदा, 1994 (PCPNDT Act) चे काटेकोरपणे पालन करते. लिंग निदान आणि लिंग निवड पद्धतींना कायद्याने बंदी असून तो एक दंडनीय अपराध आहे. आमच्या क्लिनिकमध्ये अल्ट्रासाऊंड सेवांचा वापर केवळ वैद्यकीय निदान आणि बाळाच्या आरोग्याच्या तपासणीसाठीच केला जातो. बाळाचे लिंग सांगणे बेकायदेशीर आहे आणि या सेंटरमध्ये कोणत्याही परिस्थितीत ते सांगितले जात नाही.
वैद्यकीय अस्वीकरण हे पेज केवळ सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही, आणि कोणताही स्कॅन किंवा टेस्ट बाळ निरोगी असल्याची गॅरंटी देऊ शकत नाही. स्क्रीनिंग टेस्ट्स केवळ रिस्कचा अंदाज वर्तवतात; त्या अचूक निदान करत नाहीत. तुमच्या प्रेग्नेंसीशी संबंधित विशेष सल्ल्यासाठी कृपया डॉ. कुंदा शहाणे किंवा तुमच्या स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.